Przemoc w rodzinie i procedura Niebieskiej Karty

Choć temat należy do kategorii tych, na które pierwszą reakcją bywa „Nas to nie dotyczy!”, proponuje Państwu zapoznanie się z kilkoma przedstawionymi pokrótce informacjami. Mam nadzieję, że rzeczywiście nie dotyczą one bezpośrednio Państwa, ale możliwe, że obserwujecie sygnalizowane poniżej problemy w miejscu zamieszkania czy w dalszej rodzinie. Może zastanawiacie się, co właściwie się dzieje: czy to już przemoc, czy tylko niezbyt umiejętne środki wychowawcze? Czy i jak można pomóc? Co może się zdarzyć, jeśli odpowiednie służby stwierdzą stosowanie przemocy wobec dzieci? I najważniejsze: Jak zapobiegać zjawisku przemocy?

A oto kilka odpowiedzi na tego typu pytania:

1. W Polsce obowiązuje zakaz stosowania przemocy wobec dzieci. Reguluje to Ustawa
z dnia 29 lipca 2005 roku o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie.

2. Zakaz ten dotyczy w szczególności:

A) kar cielesnych (zakaz obejmuje także „klapsa” czy szarpanie); – także należy uwzględnić Art. 96 Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego, oraz art. 527 Kodeksu postępowania cywilnego, który nakazuje każdemu, kto wie o takiej sytuacji, zawiadomić sąd opiekuńczy.

B) stosowania przemocy psychicznej, czyli zachowań wymierzonych w godność
i podmiotowość człowieka. Są to np. krzyki, groźby, zastraszanie, ośmieszanie, wyzwiska, nieustanna krytyka, itp.

3. Przemoc w rodzinie z definicji jest rozumiana jako „jednorazowe bądź powtarzające się umyślne działanie albo zaniechanie, które narusza prawa lub dobra osobiste osób najbliższych w rozumieniu art.115&11 KK (…) naruszające ich godność, nietykalność cielesną, (..) powodujące szkody na ich zdrowiu fizycznym albo psychicznym, a także wywołujące u nich cierpienia i krzywdy moralne.”

4. Dnia 13 września 2011 r. wydane zostało rozporządzenie dotyczące procedury Niebieskiej Karty, którą należy wszcząć po stwierdzeniu podejrzenia przemocy
w rodzinie.

5. Podleganie procedurze Niebieskiej Karty nie jest dobrowolne, a zainicjować tę procedurę może każda osoba bądź instytucja (szkoła, przedszkole, szpital, a nawet osoba prywatna).

Podstawowe informacje dla osób stosujących przemoc

1. Niektóre zachowania, które wydają nam się normalne i usprawiedliwione, są przemocą.
2. Nic nie usprawiedliwia stosowania przemocy (nawet tzw. względy wychowawcze).
3. Stosowanie przemocy wobec najbliższych jest w Polsce karane.
4. Przemoc najczęściej występuje tam, gdzie człowiek nie radzi sobie z własnymi emocjami.
5. Przemoc jest zachowaniem, którego możemy się „oduczyć”, możemy zapanować nad swoimi impulsami.
6. Istnieją specjalne programy terapeutyczne dla osób nie radzących sobie ze złością, gniewem, etc.
7. Zmiana zachowania może zapobiec wszczynaniu postępowań, może także naprawić relacje z bliskimi.

Służby, które interweniują w przypadek objęty procedurą Niebieskiej Karty:
– policja
– prokuratura
– kuratorzy sądowi
– pracownicy socjalni
– pracownicy oświaty
– pracownicy ochrony zdrowia

Dlaczego należy zaprzestać stosowania przemocy wobec dzieci jako tzw. „środka wychowawczego”
1. Przemoc to działanie skierowane przeciw dobru dziecka.
2. Dziecko będące ofiarą przemocy:
A) Traci poczucie bezpieczeństwa (staje się bardziej lękliwe, niepewne, nieufne);
B) Traci stabilność emocjonalną (wzrasta nerwowość, niepokój, modelowana postawą osoby przemocowej nieumiejętność radzenia sobie z frustracjami);
C) Traci poczucie własnej wartości i kompetencji: (kary nieadekwatne do win, wymierzane przypadkowo i pod wpływem impulsu sprawiają, że dziecko przestaje wierzyć w siebie, w swoje zalety i umiejętności, myśli o sobie źle i zaczyna się bać robić cokolwiek ze względu na możliwą karę – jest to tzw. wyuczona bezradność, oparta na przekonaniu, że lepiej nie podejmować wysiłków, bo i tak się nie uda, i tak będzie źle.
Ta postawa może prowadzić do niepodejmowania wyzwań w szkole, w pracy zawodowej, w społeczeństwie.
D) Traci zdrowe wyczucie właściwych relacji: dziecko funkcjonujące w układzie przemocowym może w przyszłości albo samo stosować przemoc, albo ponownie wejść w rolę ofiary. Nie rokuje to powodzenia w życiu prywatnym, gdyż stosowanie przemocy nie służy budowaniu dobrych osobistych relacji (od przemocowca bliscy często odsuwają się, nie chcą mieć z nim do czynienia, nie mają dla niego ciepłych uczuć). Z kolei wyuczone w dzieciństwie łatwe wchodzenie w rolę ofiary prowadzi do wiązania się
z osobami przemocowymi (np. agresywny współmałżonek) i do kolejnych traum.
E) Choć nie jest to łatwe, należy jak najszybciej przerwać krąg przemocy. Należy dać dziecku szansę na to, by w życiu czuło się bezpieczne i kompetentne, by umiało panować nad sobą i nie podlegało rozchwianym emocjom czy nagłym impulsom, by znało swoją wartość i czuło się zdolne do podejmowania wyzwań, by w przyszłości stworzyło zdrowe, oparte na wzajemnym szacunku związki przyjacielskie i rodzinne.

PAMIĘTAJMY:
Zaprzestanie stosowanie przemocy wobec dziecka to dbanie o jego lepszą przyszłość.

Opracowała: Agnieszka Pilichowska, psycholog